Figma یا Sketch؛ کدام ابزار طراحی UI را انتخاب کنیم؟

وقتی در یک تیم طراحی بحث انتخاب ابزار پیش می‌آید، معمولاً دو نام سر زبان‌ها می‌چرخد: Figma و Sketch. هر دو ابزار برای طراحی رابط کاربری (User Interface) ساخته شده‌اند و هر دو سال‌ها مورد استفاده تیم‌های حرفه‌ای بوده‌اند. اما در تجربه شخصی من، پرسش درست این نیست که کدام بهتر است، پرسش درست این است که برای شرایط تیم شما، کدام منطقی‌تر است. انتخاب نادرست ابزار طراحی می‌تواند منجر به هفته‌ها اتلاف وقت یا افزایش هزینه اشتراک شود. اگر تازه با Figma آشنا می‌شوید، پیشنهاد می‌کنم ابتدا Figma چیست و چرا محبوب است را بخوانید؛ این مقاله فرض می‌کند شما با هر دو ابزار حداقل آشنایی سطحی دارید.

چهارچوب تصمیم: چه کسی، با چه نیازی؟

قبل از هر مقایسه‌ای، باید بفهمیم چه تیمی با چه شرایطی این تصمیم را می‌گیرد. یک فریلنسر تنها، یک تیم پنج نفره در یک دفتر مشترک، و یک آژانس با ده‌ها پروژه، هرکدام نیاز متفاوتی دارند. Sketch بر پایه سیستم‌عامل macOS ساخته شده و در ابتدا برای طراحان اپل طراحی شده بود. Figma به‌عنوان یک ابزار وب، از ابتدا برای همکاری ساخته شده. این تفاوت ریشه‌ای، به تفاوت در همه جنبه‌های دیگر منجر می‌شود. اگر می‌خواهید ابتدا با قابلیت‌های Figma آشنا شوید، امکانات Figma برای طراحی وب را ببینید.

ابزار درست، ابزاری است که با جریان کار تیم شما سازگار باشد؛ نه ابزاری که در تبلیغات پرسر‌و‌صدا معرفی می‌شود.

پلتفرم: مرورگر در برابر macOS

Sketch یک اپلیکیشن بومی macOS است. یعنی برای استفاده از آن، باید کاربر مک باشید. حتی با وجود اینکه نسخه وب Sketch هم در سال‌های اخیر اضافه شده، اما تجربه اصلی این ابزار در مک است. در مقابل، Figma یک برنامه وب است که در هر مرورگر مدرن — کروم، فایرفاکس، سافاری یا اج — اجرا می‌شود. نسخه دسکتاپ آن هم در مک، ویندوز و لینوکس وجود دارد.

این تفاوت برای تیم‌های چندپلتفرمی تعیین‌کننده است. اگر در تیم شما کسی از ویندوز استفاده می‌کند، Sketch عملاً از معادله حذف می‌شود. در تجربه من، هر تیمی که نیمی از اعضایش مک و نیمی ویندوز دارند، دیر یا زود به سمت Figma می‌رود. اگر تیم شما فقط طراحان مک است و از ابتدا با ابزارهای اپل کار می‌کنید، Sketch همچنان انتخاب معتبری است.

همکاری: نقطه قوت اصلی Figma

در بخش همکاری، Figma از همان روز اول برنده بوده است. Figma از ابتدا با مدل Real-Time Collaboration ساخته شد: چند نفر می‌توانند در لحظه روی یک فایل کار کنند و تغییرات یکدیگر را ببینند. Commenting در Figma به‌سادگی روی هر نقطه از طرح قابل انجام است و همه اعضای تیم آن را می‌بینند. این یعنی نیازی به ارسال فایل یا نسخه‌های PDF برای بازبینی نیست.

Sketch برای سال‌ها ابزاری تک‌کاربره بود. بعدها قابلیت‌های همکاری از طریق Sketch Cloud و Workspaces اضافه شد، اما همچنان همکاری همزمان با چیزی که Figma ارائه می‌دهد متفاوت است. اگر تیم شما به‌طور جدی با ذی‌نفعان غیرفنی در تماس است — مثل مدیران مشتری یا کارفرمایان — Figma راحت‌تر است چون طرف مقابل فقط با یک لینک وارد می‌شود و بدون نصب چیزی می‌تواند نظر بدهد.

سناریوهای عملی همکاری

در پروژه‌های واقعی، تفاوت همکاری بین دو ابزار بیشتر در این موقعیت‌ها دیده می‌شود: جلسه طراحی همزمان با تیم دورکار، بازخورد سریع مشتری در حین طراحی، و همکاری مستقیم طراح و توسعه‌دهنده روی فایل. در همه این موقعیت‌ها، Figma به دلیل مدل ابری خودش روان‌تر عمل می‌کند. اگر با ابزارهای همکاری دیگر هم کار می‌کنید، پیشنهاد می‌کنم همکاری تیمی در Figma را بخوانید تا با الگوهای حرفه‌ای این کار آشنا شوید.

عملکرد در فایل‌های بزرگ

اینجا نقطه‌ای است که Sketch تا سال‌ها برتری داشت. Sketch یک اپلیکیشن بومی macOS است و همین باعث می‌شد در فایل‌های بزرگ، پاسخ سریع‌تری داشته باشد. در مقابل، Figma به‌عنوان یک ابزار وب، در ابتدا در فایل‌های سنگین کندتر عمل می‌کرد. اما در سال‌های اخیر، Figma گام‌های بزرگی در بهینه‌سازی عملکرد برداشته و امروز در بسیاری از موارد هم‌رده Sketch است. تفاوت همچنان وجود دارد، اما دیگر تعیین‌کننده نیست.

در پروژه‌های واقعی، تفاوت اصلی این است: Sketch در فایل‌های بسیار سنگین (بیش از هزار فریم) هنوز روان‌تر است. اما Figma در همین فایل‌ها با یک ساختار درست — تقسیم‌بندی فایل، استفاده از کتابخانه مشترک، فشرده‌سازی تصاویر — عملکرد قابل قبولی ارائه می‌دهد. توصیه من این است که اگر پروژه شما در مقیاس چند هزار صفحه است، قبل از انتخاب ابزار، هر دو را در همان مقیاس تست کنید.

قابلیت‌های طراحی: کدام جلوتر است؟

در قابلیت‌های پایه طراحی، هر دو ابزار تقریباً هم‌رده هستند: هر دو کامپوننت، Variants، Auto Layout (در Sketch با نام Smart Layout)، Styles و Prototyping دارند. اما تفاوت‌های جزئی مهمی وجود دارد.

Figma در Auto Layout انعطاف بیشتری دارد و همین باعث می‌شود ساخت چیدمان‌های پیچیده‌تر آسان‌تر باشد. همچنین Variables در Figma امکان تعریف توکن‌های طراحی پیشرفته‌تر را فراهم می‌کند. Sketch در برخی قابلیت‌های خاص مانند ساخت نمادهای پیچیده و کتابخانه‌های سازمانی، هنوز خوب عمل می‌کند. اما در مجموع، Figma به‌طور مستمر قابلیت‌های جدید را سریع‌تر منتشر می‌کند. اگر می‌خواهید ابتدا با اصول طراحی UI آشنا شوید، طراحی رابط کاربری چیست و چرا اهمیت دارد راهنمای جامعی است.

اکوسیستم پلاگین و یکپارچگی

هر دو ابزار اکوسیستم پلاگین دارند، اما Figma گسترده‌تر و فعال‌تر است. تعداد پلاگین‌های Figma از Sketch بیشتر است و به‌روزرسانی‌های بیشتری هم دریافت می‌کنند. در Figma، پلاگین‌هایی برای تولید محتوای واقعی، تولید آیکون، تست دسترسی‌پذیری، تبدیل به کد و حتی همکاری با ابزارهای مدیریت پروژه وجود دارد.

Sketch هم پلاگین‌های مفیدی دارد، اما تعداد پلاگین‌های فعال کمتر است و بعضی از آن‌ها به‌مرور از رده خارج شده‌اند. اگر اکوسیستم پلاگین برای شما اهمیت دارد — مثلاً می‌خواهید فرآیندهایی مثل تولید آیکون یا تست کنتراست را خودکار کنید — Figma انتخاب طبیعی‌تری است. فهرست پلاگین‌های ضروری در پلاگین‌های ضروری Figma آمده است.

مدل قیمت‌گذاری و هزینه واقعی

Figma یک پلن رایگان سخاوتمندانه دارد که برای فریلنسرها و پروژه‌های کوچک کافی است. برای تیم‌ها، پلن‌های پولی ماهانه یا سالانه وجود دارد. Sketch از ابتدا یک مدل پولی داشت و تنها یک دوره آزمایشی رایگان ارائه می‌دهد. قیمت Sketch در سال‌های اخیر، با تغییر به مدل اشتراک، گران‌تر هم شده است.

اما هزینه واقعی فقط اشتراک نیست. هزینه پنهان Sketch این است که اعضای تیم باید مک داشته باشند. اگر تیم شما در ایران است و همه روی مک کار نمی‌کنند، این هزینه سخت‌افزاری می‌تواند چند برابر هزینه اشتراک باشد. از طرف دیگر، Figma به عنوان ابزار ابری، در مناطقی با محدودیت دسترسی ممکن است چالش داشته باشد. این هم هزینه پنهانی است که باید در نظر بگیرید.

هزینه واقعی یک ابزار طراحی، اشتراک ماهانه نیست؛ هزینه‌ای است که تیم شما برای سازگاری با آن پرداخت می‌کند.

تحویل به توسعه‌دهنده و Dev Mode

در بخش تحویل به توسعه‌دهنده، Figma به‌طور محسوس جلوتر است. Dev Mode به توسعه‌دهنده اجازه می‌دهد هر عنصر را انتخاب کند و اندازه، فاصله، رنگ، فونت و حتی کد CSS (Cascading Style Sheets) آماده را ببیند. این ویژگی، تعداد رفت‌و‌برگشت‌های بین طراح و توسعه‌دهنده را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد.

Sketch هم برای تحویل به توسعه‌دهنده ابزارهایی دارد، ولی به آن یکپارچگی و عمق Figma نیست. اگر در تیم شما تحویل منظم به توسعه‌دهنده بخش مهمی از فرآیند است — که در پروژه‌های وب و اپلیکیشن حتماً هست — این یک برتری جدی برای Figma است. برای درک بهتر این موضوع، پیشنهاد می‌کنم بهترین ابزارهای طراحی UI را ببینید که در آن مقایسه جامع‌تری از ابزارهای مختلف آورده‌ام.

یادگیری و انتقال تیم

هر دو ابزار شیب یادگیری نسبتاً ملایمی دارند. Sketch برای کسی که از Photoshop یا Illustrator می‌آید، آشناست چون رابط کاربری سنتی‌تری دارد. Figma از همان ابتدا رویکردی مدرن‌تر دارد و به‌ویژه برای کسی که با ابزارهای وب آشناتر است، سریع‌تر قابل یادگیری است.

اما نکته مهم‌تر، انتقال تیم از یک ابزار به ابزار دیگر است. اگر تیم شما سال‌ها با Sketch کار کرده، مهاجرت به Figma هزینه‌ای دارد: یادگیری مجدد، بازسازی کتابخانه‌ها و آداپت شدن به رابط جدید. اما این هزینه در مقایسه با هزینه بلندمدت استفاده از ابزاری که با جریان کار تیم شما هماهنگ نیست، معمولاً ناچیز است. اگر در حال شروع هستید و می‌خواهید با Figma شروع کنید، چگونه با Figma طراحی را شروع کنیم نقطه شروع مناسبی است.

یک نکته دیگر: اگر تیم شما از یک سیستم طراحی استفاده می‌کند، انتقال آن از Sketch به Figma می‌تواند کار سنگینی باشد. اما در نهایت، مزایای همکاری همزمان و Dev Mode، این تلاش را توجیه می‌کند. اگر با مفهوم سیستم طراحی آشنا نیستید، سیستم طراحی چیست و چرا مهم است را از دست ندهید.

جدول تصمیم سناریو-محور

به‌جای معرفی یک برنده واحد، توصیه من بر اساس سناریو است. در تجربه‌ام، هر بار این جدول تصمیم را ساده‌تر کرده است.

پرسش‌های پرتکرار درباره Figma و Sketch

آیا Sketch هنوز هم ابزار معتبری است یا کاملاً از رده خارج شده؟

Sketch هنوز یک ابزار معتبر است، به‌ویژه برای تیم‌های مک‌محور که سال‌ها با آن کار کرده‌اند. اما سهم بازار آن در چند سال گذشته به‌نفع Figma کاهش پیدا کرده. برای تیم‌های جدید، Figma معمولاً انتخاب منطقی‌تری است. اگر می‌خواهید درک دقیق‌تری از جایگاه Sketch در بازار داشته باشید، می‌توانید به تاریخچه Sketch در ویکی‌پدیا مراجعه کنید.

آیا می‌توان از Sketch به Figma مهاجرت کرد؟

بله. Figma ابزاری برای وارد کردن فایل‌های Sketch دارد که اکثر عناصر را منتقل می‌کند: لایه‌ها، کامپوننت‌ها، استایل‌ها و حتی پروتوتایپ‌ها. اما همه چیز کامل منتقل نمی‌شود و بخشی از بازسازی، دستی است. توصیه می‌کنم قبل از مهاجرت کامل، یک پروژه کوچک را به‌عنوان تست امتحان کنید.

کدام ابزار برای پروژه‌های وب بهتر است؟

هر دو مناسب هستند، اما Figma به‌دلیل همکاری همزمان، دسترسی آسان و Dev Mode، در پروژه‌های وب امروزی مزیت بیشتری دارد. برای پروژه‌های وب، خود ابزار فقط نیمی از ماجراست؛ نیم دیگر مربوط به اصول طراحی است که در اصول طراحی وب حرفه‌ای توضیح داده‌ام.

آیا قیمت Sketch با Figma قابل مقایسه است؟

Figma یک پلن رایگان دارد که برای پروژه‌های کوچک کافی است. Sketch فقط پلن پولی دارد. در اشتراک‌های حرفه‌ای، قیمت‌ها نزدیک هستند اما Figma به‌دلیل تنوع پلن‌ها انعطاف بیشتری دارد.

آیا برای طراحی اپلیکیشن موبایل، یکی بر دیگری برتری دارد؟

هر دو مناسب هستند. Figma به‌دلیل امکان تست پروتوتایپ روی دستگاه واقعی از طریق لینک، و امکان اشتراک‌گذاری آسان، برای تست تجربه کاربری موبایل روان‌تر است. Sketch هم امکانات مشابهی دارد اما تست روی دستگاه به یکپارچگی بیشتری نیاز دارد. برای درک اصول طراحی موبایل، طراحی UI برای موبایل راهنمای خوبی است.

آیا استفاده از هر دو ابزار همزمان منطقی است؟

در حالت عادی توصیه نمی‌کنم، چون مدیریت دو منبع حقیقت برای طراحی، پیچیدگی زیادی ایجاد می‌کند. اما در دوره گذار — وقتی تیم شما از Sketch به Figma مهاجرت می‌کند — استفاده موقت از هر دو اجتناب‌ناپذیر است. پس از پایان مهاجرت، یکی را به‌عنوان ابزار اصلی نگه دارید.

برای تیم‌های ایرانی، کدام انتخاب منطقی‌تر است؟

در اکثر موارد، Figma. دلیل اصلی این است که دسترسی به آن محدود به مک نیست و اعضای تیم با هر سیستم‌عاملی می‌توانند کار کنند. اما توجه به محدودیت‌های دسترسی به سرویس‌های ابری در ایران و راهکارهای دور زدن آن‌ها هم بخشی از تصمیم است.

چرا تیم‌ها از Sketch به Figma مهاجرت می‌کنند؟

سه دلیل اصلی: دسترسی چندپلتفرمی، همکاری همزمان، و Dev Mode. در تجربه من، بزرگ‌ترین محرک مهاجرت، نیاز به همکاری با ذی‌نفعان خارج از تیم طراحی است که با Figma بسیار ساده‌تر است. اگر این موضوع برای شما هم مهم است، پیشنهاد می‌کنم طراحی وب چیست و چه مراحلی دارد را ببینید تا فرآیند کامل را درک کنید.

جمع‌بندی کاربردی: بر اساس سناریو، نه برند

در پایان، تفاوت Figma و Sketch را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد: Sketch یک ابزار طراحی سنتی و قدرتمند است که در دنیای مک‌محور ریشه دارد؛ Figma یک بستر همکاری است که طراحی را از یک فایل محلی به یک فضای اشتراکی تبدیل کرد. انتخاب بین این دو، به تیم شما بستگی دارد: به پلتفرم‌های مورد استفاده، به سبک همکاری، به نیاز به Dev Mode و به بودجه. اگر تیم شما دورکار است یا با افراد غیرفنی در تماس است، Figma انتخاب طبیعی است. اگر تیم شما مک‌محور است و سال‌ها با Sketch کار کرده، مهاجرت اجباری معنا ندارد. اما در نگاه بلندمدت، می‌توان پیش‌بینی کرد که اکوسیستم طراحی به سمت ابزارهای ابری و همکارانه حرکت می‌کند.

اگر تجربه‌ای از مهاجرت بین این دو ابزار دارید — چه موفق و چه پر از چالش — در دیدگاه‌ها بنویسید. به‌خصوص اگر نکته‌ای در فرآیند مهاجرت کشف کرده‌اید که می‌تواند برای تیم‌های دیگر مفید باشد، آن را با ما به اشتراک بگذارید. برای درک عمیق‌تر این حوزه، پیشنهاد می‌کنم تفاوت Figma و Adobe XD را هم ببینید تا با گزینه سوم آشنا شوید. 🎯