آمار جدید از سهم بازار وردپرس: چه چیزی پشت این اعداد پنهان است؟

هر بار که آمار جدید سهم بازار WordPress منتشر می‌شود، دو واکنش متضاد در جامعه دیده می‌شود: یک گروه می‌گویند این اعداد نشان می‌دهد وردپرس همچنان پادشاه است، و گروه دیگر می‌گویند رشد آن متوقف شده و آینده‌اش در خطر است. تجربه‌ام از کار با پروژه‌های واقعی به من یاد داده که هر دو گروه، بخشی از حقیقت را می‌بینند، ولی از دیدن کل تصویر غافل می‌مانند. آمار، ابزاری است که فقط وقتی معنا پیدا می‌کند که در بستر درستش قرار بگیرد. در این مقاله، آمار جدید را از چند منظر بررسی می‌کنم و نشان می‌دهم که چه چیزی پشت این اعداد پنهان است. اگر با مفهوم پایه وردپرس آشنایی کامل ندارید، ابتدا وردپرس چیست و چگونه شروع به کار با آن کنیم را بخوانید.

چرا آمار سهم بازار مهم است؟

سهم بازار، فقط یک عدد انتزاعی نیست. برای توسعه‌دهندگان، این عدد نشان می‌دهد که مهارت‌هایشان چقدر در بازار تقاضا دارد. برای آژانس‌ها، مبنای تصمیم‌گیری در انتخاب پلتفرم است. برای صاحبان سایت، اطمینان از اینکه روی پلتفرمی سرمایه‌گذاری می‌کنند که سال‌های آینده هم پشتیبانی می‌شود. و برای شرکت‌های بزرگ، نشانه‌ای است که آیا این پلتفرم ظرفیت پذیرش پروژه‌های سازمانی را دارد یا نه.

در پروژه‌های مشاوره، بارها دیده‌ام که مشتری‌ها به‌محض دیدن آماری از کاهش رشد، تصمیم‌های شتاب‌زده می‌گیرند. تجربه من این است که نگاه تک‌عدد به آمار، همیشه گمراه‌کننده است. باید آمار را از چند زاویه دید: سهم مطلق، روند بلندمدت، تفکیک جغرافیایی، و مقایسه با رقبا. تنها در این صورت است که تصویر واقعی روشن می‌شود.

آمار، مثل عکس‌های قدیمی است؛ هرچه به آن نزدیک‌تر شوی، جزئیات بیشتر می‌بینی، ولی اگر خیلی نزدیک شوی، از تصویر کلی غافل می‌مانی.

اعداد کلیدی: نگاه سریع

در نگاه اول، چند عدد کلیدی وجود دارد که تصویر کلی سهم بازار را نشان می‌دهد. این اعداد بر پایه گزارش‌های W3Techs و BuiltWith هستند و آمار تقریبی و قابل تغییر محسوب می‌شوند:

در تجربه پروژه‌های واقعی، این اعداد معادل یک پیام روشن است: وردپرس، پلتفرم غالب وب است. این موقعیت، نه‌فقط در میان سایت‌های کوچک و متوسط، بلکه در سایت‌های پرترافیک و سازمانی هم دیده می‌شود. برای مطالعه دقیق‌تر روی پویایی این بازار، وردپرس چه تفاوتی با سایر سیستم‌های مدیریت محتوا دارد را بخوانید.

سهم وردپرس در میان CMSها

بزرگ‌ترین رقیب وردپرس در بازار CMS، چندین پلتفرم متفاوت است که هر کدام در یک niche خاص رشد کرده‌اند. در تحلیل دقیق این بازار، سه دسته اصلی را می‌بینیم:

• پلتفرم‌های SaaS یکپارچه: Shopify، Wix، Squarespace و Webflow. این‌ها در حوزه‌های خاص مثل فروشگاه یا طراحی بدون کد، سهم قابل توجهی دارند.
• CMSهای تخصصی: Joomla، Drupal، TYPO3. این‌ها عمدتاً در پروژه‌های سازمانی و دولتی جا افتاده‌اند، ولی رشد چندانی ندارند.
• CMSهای متن‌باز جدید: Ghost، Strapi، Payload. این‌ها در nicheهای خاص مثل وبلاگ‌نویسی حرفه‌ای یا Headless CMS در حال رشد هستند.

در پروژه‌های فروشگاهی که داشتم، بارها دیده‌ام که مشتری‌ها بین WooCommerce (وردپرس) و Shopify سرگردان هستند. تفاوت واقعی این دو را در مقایسه وردپرس با سایر CMSها تحلیل کرده‌ام. خلاصه‌اش: وردپرس در انعطاف‌پذیری فنی و هزینه مالکیت بلندمدت برنده است؛ Shopify در راه‌اندازی سریع و نگهداری بدون دردسر. انتخاب بستگی به نوع کسب‌وکار دارد، نه به آمار کلی.

در میان CMSهای تخصصی، Drupal و Joomla سهم خودشان را در پروژه‌های دولتی و سازمانی حفظ کرده‌اند، ولی روند چند ساله نشان می‌دهد که سهم‌شان در حال کاهش است. دلیل این کاهش، بیشتر پیچیدگی نگهداری و کمبود اکوسیستم افزونه است. در پروژه‌ای که به تازگی به یک سامانه دولتی مشاوره می‌دادم، تیم فنی داخلی خودشان به این نتیجه رسیده بود که مهاجرت تدریجی به وردپرس، هزینه کل مالکیت را کاهش می‌دهد.

تفکیک جغرافیایی سهم بازار

یکی از نکات مهمی که در آمار سهم بازار وردپرس زیاد دیده نمی‌شود، تفکیک جغرافیایی است. سهم وردپرس در کشورهای مختلف، تفاوت چشمگیری دارد. در کشورهای انگلیسی‌زبان مثل آمریکا، انگلیس و استرالیا، سهم وردپرس حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد از کل وب است. در کشورهای اروپایی، این عدد کمی کمتر و بین ۳۰ تا ۴۰ درصد متغیر است.

در ایران، آمار دقیقی در دسترس نیست، ولی از تجربه پروژه‌های محلی، سهم وردپرس در بین سایت‌های فارسی بالای ۵۰ درصد است. این اختلاف، ریشه در چند عامل دارد: نبود گزینه‌های SaaS بومی برای طراحی سایت، اکوسیستم قوی افزونه‌های فارسی، و جامعه‌ی فعال توسعه‌دهندگان. اگر می‌خواهید درباره اکوسیستم فارسی بیشتر بدانید، قالب وردپرس فارسی چیست و چه تفاوتی با قالب انگلیسی دارد را بخوانید.

نکته مهم در تحلیل جغرافیایی این است که سهم بازار، بازتابی از شرایط اقتصادی، فرهنگی و فنی هر منطقه است. کشوری که اکوسیستم توسعه‌دهندگان قوی دارد، سهم وردپرس بالاتری هم دارد. کشوری که بیشتر به سمت راه‌حل‌های SaaS یکپارچه رفته، سهم وردپرس کمتری دارد. نتیجه‌گیری کلی: نمی‌توان یک قاعده سراسری درباره سهم بازار وردپرس داد؛ باید هر بازار را جداگانه دید.

سهم بازار در صنایع مختلف

سهم وردپرس در صنایع مختلف، تفاوت چشمگیری دارد. در برخی صنایع، وردپرس تقریباً پلتفرم غالب است. در برخی دیگر، رقبای تخصصی جایگاه محکم‌تری دارند. جدول زیر تصویر کلی این تفکیک را نشان می‌دهد:

در تجربه پروژه‌های واقعی، الگوی مشترک این است که وردپرس در پروژه‌های کوچک و متوسط غالب است، ولی در پروژه‌های بسیار بزرگ و سازمانی، رقبای تخصصی جایگاه خودشان را دارند. دلیل این تفکیک، بیشتر به ساختار معماری و پشتیبانی سازمانی مربوط می‌شود. در آیا وردپرس برای فروشگاه اینترنتی مناسب است این تفکیک را با جزئیات بررسی کرده‌ام.

روند چندساله: رشد یا رکود؟

یکی از بحث‌های داغ در جامعه وردپرس، روند رشد چندساله آن است. تا چند سال پیش، سهم وردپرس هر سال حدود یک تا دو درصد رشد می‌کرد. در سال‌های اخیر، این روند کندتر شده و در برخی گزارش‌ها، حتی نشانه‌های اشباع دیده می‌شود. تفسیر این اعداد، نیازمند نگاه دقیق به چند عامل است.

عامل اول، اشباع بازار است. وقتی سهم وردپرس از یک سوم کل وب فراتر می‌رود، رشد مطلق کند می‌شود، چون پایه بزرگی که بر آن رشد می‌کند، عدد بسیار بزرگی است. یک درصد رشد در سهم بازار، وقتی در مقیاس میلیون سایت باشد، عدد قابل توجهی است. برای مطالعه دقیق‌تر روی این موضوع، خبرهای مهم درباره آینده وردپرس را بخوانید.

عامل دوم، رشد پلتفرم‌های SaaS است. بسیاری از کاربران تازه‌وارد، به‌جای وردپرس، به سمت راه‌حل‌های آماده مثل Wix و Squarespace می‌روند. این دسته از کاربران، بیشتر کسانی هستند که نمی‌خواهند با پیچیدگی‌های فنی درگیر شوند و ترجیح می‌دهند پول بیشتری بدهند تا راحتی بیشتری بگیرند. این یک انتخاب عقلانی است، ولی به‌معنای کاهش علاقه به وردپرس نیست.

عامل سوم، بلوغ خود اکوسیستم است. وردپرس به نقطه‌ای رسیده که رشد انفجاری را پشت سر گذاشته و به یک پلتفرم بالغ تبدیل شده است. در این مرحله، تمرکز از افزایش تعداد کاربران به افزایش عمق استفاده تغییر می‌کند. یعنی کاربران فعلی، از وردپرس بهره بیشتری می‌برند، به‌جای اینکه تعداد کاربران جدید هر سال به‌طور انفجاری افزایش یابد.

رقبا: چه کسی در حال رشد است؟

بررسی دقیق‌تر روند رشد، نشان می‌دهد که در چند سال اخیر، سه دسته از رقبا بیشترین رشد را داشته‌اند. دسته اول، پلتفرم‌های SaaS با تمرکز بر تجربه کاربری مثل Webflow و Framer. دسته دوم، پلتفرم‌های Headless CMS مثل Contentful و Sanity که در پروژه‌های مدرن معماری محبوب شده‌اند. دسته سوم، فریم‌ورک‌های مدرن مثل Next.js و Astro که به‌عنوان لایه نمایش، سهم بخشی از پروژه‌های پیچیده را به خود اختصاص داده‌اند.

در پروژه‌های واقعی که در سال‌های اخیر داشتم، الگوی جالبی دیده‌ام: مشتریان پیچیده‌تر، به سمت معماری Headless می‌روند که در آن وردپرس به‌عنوان CMS و Next.js به‌عنوان لایه نمایش استفاده می‌شود. این معماری، از یک سو مزایای وردپرس را حفظ می‌کند و از سوی دیگر، انعطاف فریم‌ورک‌های مدرن را به ارمغان می‌آورد. برای مطالعه بیشتر، API چیست و چه کاربردی دارد را بخوانید.

نکته مهم این است که این رقبا، بیشتر مکمل وردپرس هستند تا جانشین آن. وردپرس به‌عنوان لایه مدیریت محتوا، همچنان جایگاه محکم خودش را دارد. آنچه تغییر کرده، لایه نمایش است که به سمت ابزارهای مدرن‌تر رفته. این تغییر، نه تهدید بلکه فرصت است؛ چون در نهایت، کاربران بیشتری به اکوسیستم وردپرس متصل می‌شوند، حتی اگر بخشی از کارشان با ابزارهای دیگر انجام شود.

پشت اعداد: چه چیزی پنهان است؟

آمار سهم بازار، یک تصویر ساده است که پشتش واقعیت‌های پیچیده‌ای وجود دارد. در تحلیل دقیق‌تر، پنج نکته پنهان وجود دارد که در گزارش‌های عمومی کمتر به آن پرداخته می‌شود.

اول، آمار سهم بازار معمولاً به کل وب اشاره دارد، نه به وب فعال. سایت‌هایی که یک بار ساخته شده و رها شده‌اند، در آمارهای عمومی می‌آیند ولی ارزش واقعی بازار را نمایندگی نمی‌کنند. اگر آمار بر پایه سایت‌های فعال بازتعریف شود، تصویر می‌تواند متفاوت باشد.

دوم، آمار معمولاً تعداد سایت‌ها را می‌شمارد، نه حجم ترافیک یا ارزش اقتصادی. سایت‌هایی که ترافیک بالا و ارزش اقتصادی بیشتری دارند، ممکن است ترکیب متفاوتی از پلتفرم‌ها داشته باشند. به‌عنوان مثال، در بین سایت‌های پرترافیک دنیا، سهم وردپرس کمتر از سایت‌های کوچک و متوسط است.

سوم، رشد بازار وردپرس در کشورهای مختلف، بسیار متفاوت است. برخی بازارها در حال اشباع هستند و برخی دیگر هنوز رشد بالایی دارند. نگاه کردن به آمار کلی، این تفاوت‌های مهم را نادیده می‌گیرد.

چهارم، آمار سهم بازار، همیشه با تأخیر منتشر می‌شود. حتی اگر امروز شاهد یک تحول بزرگ باشیم، اثرش در آمار عمومی چند ماه یا حتی چند سال بعد دیده خواهد شد. این تأخیر، در تصمیم‌گیری‌ها باید در نظر گرفته شود.

پنجم، آمار سهم بازار، بازتابی از نیت کاربران است، نه بازتابی از کیفیت فنی. سهم بالای وردپرس، به‌معنای برتری فنی مطلق آن نیست؛ ترکیبی از عواملی مثل سهولت استفاده، اکوسیستم و شرایط تاریخی، این موقعیت را برایش ساخته است. درک این تفاوت، به تصمیم‌های واقع‌بینانه‌تر کمک می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار درباره آمار وردپرس

این بخش به سوال‌های رایجی پاسخ می‌دهد که در جلسات مشاوره و ایمیل‌ها مطرح می‌شود.

چرا آمارهای مختلف، اعداد متفاوتی از سهم وردپرس می‌دهند؟

چون روش‌های محاسبه متفاوت است. برخی منابع، بر پایه نمونه‌گیری از سرورها کار می‌کنند، برخی دیگر همه سایت‌های فعال را در نظر می‌گیرند. تعریف «سایت فعال» هم از یک منبع به منبع دیگر متفاوت است. توصیه من این است که به‌جای تمرکز روی یک عدد خاص، روند چند ساله را در نظر بگیرید. روند، از یک عدد خاص ارزش بیشتری دارد.

آیا وردپرس در حال از دست دادن سهم بازار است؟

پاسخ دقیق: بستگی به نحوه نگاه کردن دارد. سهم وردپرس از کل وب، در چند سال اخیر نسبتاً ثابت مانده یا رشد کمی داشته است. سهم آن از بازار CMSها، همچنان بالای شصت درصد است. آنچه تغییر کرده، رشد پلتفرم‌های SaaS در بخش‌های خاص بازار است. این تغییر، به‌معنای کاهش وردپرس نیست، بلکه به‌معنای متنوع شدن بازار است.

سهم وردپرس در ایران چقدر است؟

آمار رسمی دقیقی در دسترس نیست، ولی از تجربه پروژه‌های محلی و مشاهدات میدانی، سهم وردپرس در ایران بالای پنجاه درصد از سایت‌های فعال است. این سهم، در سایت‌های محتوایی و شرکتی حتی بالاتر هم می‌رسد. برای تحلیل عمیق‌تر، استارتاپ‌های وردپرسی چه فرصت‌هایی دارند را بخوانید.

آیا رشد سهم بازار وردپرس متوقف شده است؟

رشد انفجاری دهه اول، به پایان رسیده، ولی رشد کیفی و عمقی ادامه دارد. سهم وردپرس از سایت‌های پیچیده‌تر و پرترافیک، در حال رشد است. تعداد افزونه‌ها و قالب‌های باکیفیت، در حال افزایش است. تجربه کاربری، در حال بهبود است. این نوع رشد، در آمار ساده سهم بازار دیده نمی‌شود، ولی برای آینده بلندمدت پلتفرم مهم‌تر است.

آیا سهم بازار بالا، برای من به‌عنوان صاحب سایت مزیتی دارد؟

بله، از چند جهت. اول، اکوسیستم بزرگ‌تر یعنی گزینه‌های بیشتر برای قالب، افزونه و توسعه‌دهنده. دوم، جامعه بزرگ‌تر یعنی دسترسی راحت‌تر به منابع آموزشی و پشتیبانی. سوم، عمر پلتفرم طولانی‌تر یعنی سرمایه‌گذاری شما در بلندمدت امن‌تر است. برای مطالعه بیشتر، چرا باید از وردپرس استفاده کنم را ببینید.

نگاه تحلیلی به آمارها

از دیدگاه یک تحلیلگر بازار فناوری، سهم بازار وردپرس را باید در بستر چرخه‌های بلندمدت فناوری دید. هر پلتفرم فناوری، یک چرخه عمر دارد: معرفی، رشد انفجاری، بلوغ، و در نهایت اشباع. وردپرس در فاز بلوغ است و این یعنی رشد ثابت و پایدار، به‌جای رشد انفجاری. این مرحله، معمولاً مرحله‌ای است که ارزش واقعی پلتفرم بیشتر نمایان می‌شود، چون کیفیت، پایداری و عمق اکوسیستم به بلوغ رسیده است.

در فاز بلوغ، رقابت از سمت کمپانی‌های SaaS که تجربه کاربری ساده‌تری ارائه می‌دهند، طبیعی است. این رقابت، نه به‌معنای شکست وردپرس، بلکه به‌معنای تنوع بازار است. مشتریان مختلف، نیازهای مختلفی دارند. بعضی‌ها به سهولت مطلق اهمیت می‌دهند، بعضی‌ها به انعطاف فنی. این تفاوت‌ها، به شکل‌گیری بازارهای مختلف می‌انجامد که در آن هر پلتفرم، جایگاه خودش را دارد.

در سطح استراتژیک، نکته‌ای که برای توسعه‌دهندگان و آژانس‌ها مهم است، این است که به‌جای تمرکز روی آمار کلی، به تحلیل بازارهای خاص بپردازند. سهم وردپرس در صنایع خدماتی، آموزشی، و فروشگاهی کوچک، بسیار بالاتر از سهم کلی آن است. کسی که در این بازارها فعالیت می‌کند، با موقعیت بسیار قوی‌تری روبرو است. برای مطالعه بیشتر درباره فرصت‌های این بازارها، بازاریابی عملکردی چیست را بخوانید.

در نهایت، نکته‌ای که در تجربه‌ی همه تحلیل‌های موفق دیده‌ام: آمار، واقعیت را نشان می‌دهد ولی آینده را پیش‌بینی نمی‌کند. هیچ‌کدام از آمارهای گذشته، نمی‌توانست پیش‌بینی کند که وردپرس به این جایگاه برسد. آنچه آینده را می‌سازد، کیفیت تصمیم‌های امروز در اکوسیستم است: تصمیم سازندگان افزونه، تصمیم توسعه‌دهندگان هسته، تصمیم جامعه متن‌باز. اگر این تصمیم‌ها درست باشند، وردپرس ده سال دیگر هم پلتفرم غالب خواهد بود.

آنچه ارزش به‌خاطر سپردن دارد

آمار سهم بازار وردپرس، یک تصویر چندلایه است که هر لایه‌اش داستان متفاوتی را روایت می‌کند. محورهای اصلی این تصویر را می‌توان در پنج نکته خلاصه کرد: سهم بالای وردپرس از کل وب و بازار CMS، تفاوت‌های چشمگیر در تفکیک جغرافیایی و صنایع، روند رشد ملایم‌تر در مقایسه با دهه اول، رشد پلتفرم‌های SaaS به‌عنوان رقیب در بخش‌های خاص بازار، و در نهایت، حرکت اکوسیستم به سمت بلوغ و عمق بیشتر.

اگر توسعه‌دهنده هستید، توصیه من این است که بر پایه آمار کلی تصمیم نگیرید؛ بازار خاص خودتان را تحلیل کنید. اگر صاحب سایت هستید، به‌جای نگرانی درباره روند بلندمدت، روی کیفیت پیاده‌سازی و بهره‌برداری از اکوسیستم تمرکز کنید. اگر آژانس هستید، بخشی از تلاش خود را روی تحلیل بازار اختصاص دهید. اگر تجربه‌ای از تحلیل این آمارها دارید و نکته‌ای برای اشتراک، در دیدگاه‌ها بنویسید؛ این نوع تحلیل‌های واقعی، به خواننده بعدی کمک می‌کند تصمیم دقیق‌تری بگیرد. 📊