ویرایشگر Classic یا Gutenberg؛ کدام برای WordPress بهتر است؟

چند سال پیش در پروژه‌ای که سایتی خبری با تیم شش‌نفره نویسنده را مدیریت می‌کردیم، یکی از نویسندگان ارشد با صراحت گفت که اگر مجبور شود با Gutenberg کار کند، از تیم جدا می‌شود چون ساختار بلوکی برایش کند و پرتکلف است. در همان جلسه، نویسنده دیگری که تازه به تیم اضافه شده بود، گفت که ویرایشگر کلاسیک برایش مثل کار با HTML خام است و نمی‌تواند بدون کد، ساختارهای بصری پیچیده بسازد. آن جلسه، مرا وادار کرد که به این پرسش جدی فکر کنم: ویرایشگر Classic یا Gutenberg؛ کدام برای WordPress بهتر است؟ این پرسش، در جلسه‌های مشاوره بارها تکرار شده و پاسخ آن به‌هیچ‌وجه به یک برند یا یک نسخه خلاصه نمی‌شود؛ بستگی به این دارد که چه کسی محتوا را می‌نویسد، سایت شما چه سطحی از ساختار بصری نیاز دارد و افق برنامه‌ریزی شما چند سال است. اگر با مفهوم پایه‌ای وردپرس آشنایی کامل ندارید، پیش از ادامه، مطالعه وردپرس چیست و چگونه شروع به کار با آن کنیم نقطه شروع خوبی است. همچنین اگر می‌خواهید ذهنی‌تان از مبانی شکل بگیرد، نگاهی به تعریف عمومی WYSIWYG بیندازید تا تفاوت رویکردهای ویرایش را بهتر درک کنید.

دو فلسفه متفاوت از ویرایش محتوا

ویرایشگر کلاسیک و Gutenberg از دو فلسفه بنیادین متفاوت متولد شده‌اند و همین تفاوت، در تمام لایه‌های دیگر بازتاب پیدا می‌کند. ویرایشگر کلاسیک که در سال‌های ابتدایی وردپرس معرفی شد، بر پایه فلسفه WYSIWYG (آن‌چه می‌بینی همان است که می‌گیری) طراحی شده بود: یک فیلد بزرگ متنی که نویسنده در آن می‌نویسد و با ابزارهایی مثل بولد، ایتالیک، لینک و لیست، محتوا را قالب‌بندی می‌کند. فلسفه این ویرایشگر، سادگی و سرعت بود: نوشتن، قالب‌بندی، انتشار.

Gutenberg بر پایه فلسفه متفاوتی طراحی شد: جداسازی محتوا از ظاهر و شکستن محتوا به واحدهای مستقل. در Gutenberg، هر عنصر محتوا یک بلوک است و هر بلوک می‌تواند مستقل از سایر بلوک‌ها ویرایش، جابه‌جا یا حذف شود. فلسفه این ویرایشگر، ساختارمندی و قابلیت بازاستفاده است. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از ساختار Gutenberg داشته باشید، مقاله‌ای که در Gutenberg چیست و چگونه ویرایش محتوای وردپرس را متحول کرد نوشته‌ام به‌طور کامل این لایه را باز می‌کند.

تجربه‌ای که در پروژه‌های واقعی به آن رسیده‌ام این است: تفاوت این دو ویرایشگر، در سطح تیم‌های محتوایی به‌طور محسوس دیده می‌شود. تیم‌هایی که نویسندگان حرفه‌ای با سرعت بالای تولید محتوا دارند، اغلب به ویرایشگر کلاسیک تمایل بیشتری نشان می‌دهند چون سرعت تایپ و قالب‌بندی در آن بیشتر است. تیم‌هایی که محتوا را با ساختارهای بصری پیچیده (مثل کارت‌های محصول، پروفایل تیم یا نمونه‌کار) تولید می‌کنند، Gutenberg را ترجیح می‌دهند چون بدون کد می‌توانند ساختارهای تکرارشونده بسازند.

ویرایشگر کلاسیک یک دفترچه یادداشت با قلم خوب است؛ Gutenberg یک جعبه لِگو با قطعات متنوع. تفاوت این دو، تفاوت بین سرعت نوشتن و تنوع ساختار است.

نکته دومی که در بحث فلسفه اهمیت دارد، تفاوت در نحوه تفکر نویسنده است. در ویرایشگر کلاسیک، نویسنده از بالا به پایین فکر می‌کند و محتوا را خط به خط می‌نویسد. در Gutenberg، نویسنده از بلوک به بلوک فکر می‌کند و هر بخش از محتوا را به‌عنوان یک واحد مستقل می‌بیند. این تفاوت در تفکر، در پروژه‌هایی که محتوای پیچیده دارند (مثل مقالات آموزشی با مراحل، جداول و کدهای نمونه) اهمیت بیشتری پیدا می‌کند چون در Gutenberg نویسنده می‌تواند ساختار مقاله را قبل از نوشتن محتوا طراحی کند.

اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از این تفکر داشته باشید، مقاله‌ای که در گوتنبرگ و آینده ویرایش محتوا در وردپرس نوشته‌ام به‌طور کامل این لایه را باز می‌کند.

چارچوب تصمیم: پیش از انتخاب، خودتان را بشناسید

پیش از ورود به مقایسه فنی، اجازه بدهید یک چارچوب شش‌سؤالی را با شما به اشتراک بگذارم که در جلسه‌های مشاوره همیشه اول می‌پرسم. پاسخ این شش سؤال، بیش از هر جدول مقایسه‌ای، تصمیم شما را روشن می‌کند.

1. چه کسی محتوا را می‌نویسد؟ اگر نویسندگان حرفه‌ای با سرعت بالای تولید محتوا دارید، ویرایشگر کلاسیک ممکن است ترجیح داده شود. اگر تیم محتوایی شما از افراد غیرفنی تشکیل شده که به ساختار بصری نیاز دارند، Gutenberg انتخاب عملی‌تری است.
2. سایت شما چه سطحی از ساختار بصری نیاز دارد؟ اگر محتوای شما متن‌محور و ساده است (وبلاگ، خبر، مقالات تحلیلی)، ویرایشگر کلاسیک کافی است. اگر محتوا شامل ساختارهای تکرارشونده (کارت دوره، پروفایل تیم، نمونه‌کار) است، Gutenberg انتخاب بهتری است.
3. آیا سایت شما از قالب بلوکی یا FSE استفاده می‌کند؟ اگر قالب شما از FSE پشتیبانی می‌کند، Gutenberg انتخاب طبیعی‌تری است. اگر قالب شما کلاسیک است، هر دو ویرایشگر کار می‌کنند.
4. افق برنامه‌ریزی شما چند سال است؟ اگر افق شما یک سال است، تفاوت این دو ویرایشگر ممکن است چندان محسوس نباشد. اگر افق شما پنج سال است، Gutenberg به‌دلیل آینده‌نگری و پشتیبانی هسته وردپرس، انتخاب محافظه‌کارانه‌تری است.
5. آیا به بلوک سفارشی نیاز دارید؟ اگر ساختارهای محتوایی خاص دارید که با بلوک‌های پیش‌فرض قابل پیاده‌سازی نیستند، Gutenberg با قابلیت بلوک سفارشی انعطاف بیشتری می‌دهد. در ویرایشگر کلاسیک این قابلیت وجود ندارد.
6. آیا از صفحه‌سازهای خارجی مثل Elementor استفاده می‌کنید؟ اگر از صفحه‌ساز خارجی استفاده می‌کنید، ویرایشگر کلاسیک و Gutenberg هر دو در کنار آن کار می‌کنند اما سطح تعارض Gutenberg با صفحه‌سازهای خارجی می‌تواند بیشتر باشد.

این چارچوب در انتخاب هر ابزار محتوایی دیگری هم به کارتان می‌آید. اگر تازه شروع کرده‌اید و می‌خواهید مبنای دقیق‌تری داشته باشید، پیشنهاد می‌کنم مقاله‌ای که در چگونه اولین پست خود را در وردپرس منتشر کنیم نوشته‌ام را مرور کنید؛ چون در آنجا مسیر انتشار محتوا را از صفر تا انتشار گام‌به‌گام توضیح داده‌ام. همچنین اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از تفاوت ویرایشگر با صفحه‌سازهای خارجی داشته باشید، مقاله‌ای که در بررسی افزونه Elementor نوشته‌ام نقطه شروع خوبی است.

معماری فنی: HTML خام در برابر بلوک‌های JSON

تفاوت بنیادی ویرایشگر کلاسیک و Gutenberg در معماری ذخیره‌سازی محتواست و همین تفاوت، پایه تمام تفاوت‌های دیگر محسوب می‌شود. در ویرایشگر کلاسیک، محتوا به‌صورت HTML خام در ستون post_content جدول wp_posts ذخیره می‌شود؛ همان HTMLی که در فرانت‌اند نمایش داده می‌شود. در Gutenberg، محتوا به‌صورت یک ساختار JSON سازمان‌یافته ذخیره می‌شود که هر بلوک را با استفاده از کامنت‌های خاص HTML تعریف می‌کند.

در سطح فنی، ذخیره‌سازی محتوا در Gutenberg به سه لایه تقسیم می‌شود. لایه اول، ساختار بلوک است که با کامنت‌های HTML مثل <!-- wp:paragraph --> تعریف می‌شود. لایه دوم، ویژگی‌های بلوک است که به‌صورت JSON درون کامنت ذخیره می‌شود، مثل {"align":"center","textColor":"blue"}. لایه سوم، محتوای بلوک است که به‌صورت HTML استاندارد بین کامنت‌های باز و بسته قرار می‌گیرد.

<!-- wp:paragraph {"align":"center"} -->
<p class="has-text-align-center">این یک پاراگراف است.</p>
<!-- /wp:paragraph -->

این ساختار، سه مزیت اصلی دارد. اول، امکان جداسازی محتوا از ظاهر که در آن ویژگی‌های بلوک در کامنت ذخیره می‌شود و ظاهر نهایی توسط قالب تعیین می‌شود. دوم، امکان بازیابی محتوا در صورت تغییر قالب که در آن محتوا به‌عنوان HTML استاندارد باقی می‌ماند. سوم، امکان ساخت بلوک‌های سفارشی که در آن توسعه‌دهنده می‌تواند بلوک خود را با تعریف ویژگی‌های خاص بسازد. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از ساختار هسته وردپرس داشته باشید، مقاله‌ای که در ساختار هسته وردپرس چگونه کار می‌کند نوشته‌ام به‌طور کامل این لایه را باز می‌کند.

نکته دومی که در بخش معماری اهمیت دارد، تفاوت در چرخه رندر محتوا است. در ویرایشگر کلاسیک، HTML خام ذخیره‌شده مستقیماً در فرانت‌اند نمایش داده می‌شود و نیازی به پردازش اضافه نیست. در Gutenberg، محتوای بلوکی در زمان رندر، از JSON به HTML تبدیل می‌شود. این تبدیل، در اکثر قالب‌های مدرن به‌صورت کارآمد انجام می‌شود اما در قالب‌های قدیمی و با بلوک‌های پیچیده، می‌تواند به بار اضافی منجر شود. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از این لایه داشته باشید، مقاله‌ای که در قالب وردپرس چیست و چگونه انتخاب کنیم نوشته‌ام به‌طور کامل این موضوع را باز می‌کند.

تجربه نویسندگی: سرعت در برابر ساختار

تجربه نویسندگی، یکی از پرتکرارترین معیارهای مقایسه بین دو ویرایشگر است و پاسخ آن به سبک کاری نویسنده بستگی دارد. نویسندگانی که سال‌ها با ویرایشگر کلاسیک کار کرده‌اند، به‌طور معمول سرعت بالاتری در آن دارند چون رابط ساده آن‌ها را از تمرکز روی محتوا باز نمی‌دارد. نویسندگان تازه‌کار یا نویسندگانی که به ساختارهای بصری نیاز دارند، به‌طور معمول Gutenberg را ترجیح می‌دهند چون در آن می‌توانند بدون کد، ساختارهای پیچیده بسازند.

در سطح فنی، تفاوت تجربه نویسندگی در سه محور اصلی خلاصه می‌شود. محور اول، سرعت تایپ و قالب‌بندی است که در ویرایشگر کلاسیک به‌دلیل رابط ساده، بالاتر است. محور دوم، قابلیت درج ساختار بصری است که در Gutenberg به‌دلیل سیستم بلوکی، گسترده‌تر است. محور سوم، یادگیری و شیب تسلط است که در ویرایشگر کلاسیک سریع‌تر و در Gutenberg کندتر است.

تجربه‌ای که در پروژه‌های واقعی داشته‌ام این است: در سایت‌های خبری و تحلیلی که نویسندگان روزانه چند مطلب منتشر می‌کنند، ویرایشگر کلاسیک به‌دلیل سرعت بالاتر، بهره‌وری را افزایش می‌دهد. در سایت‌های آموزشی و فروشگاهی که محتوا شامل ساختارهای تکراری است، Gutenberg با بلوک‌های سفارشی، زمان تولید محتوا را کاهش می‌دهد. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از این لایه داشته باشید، مقاله‌ای که در افزونه وردپرس چیست و چگونه انتخاب کنیم نوشته‌ام به‌طور کامل این موضوع را باز می‌کند.

ویرایشگر کلاسیک برای نویسنده‌ای است که می‌داند چه می‌خواهد بنویسد و فقط به یک بوم خالی نیاز دارد؛ Gutenberg برای نویسنده‌ای است که می‌خواهد ساختار محتوا را در حین نوشتن شکل بدهد.

سرعت و بارگذاری در ویرایشگر و فرانت‌اند

در بخش سرعت، تفاوت ویرایشگر کلاسیک و Gutenberg باید در دو لایه جداگانه سنجیده شود: سرعت بارگذاری ویرایشگر در پنل مدیریت و سرعت بارگذاری سایت در فرانت‌اند. بسیاری از کاربران این دو لایه را با هم قاطی می‌کنند و به نتیجه‌گیری نادرست می‌رسند.

در لایه پنل مدیریت، Gutenberg به‌دلیل بارگذاری حجم قابل توجهی از JavaScript و CSS (که بر پایه React است)، به‌طور محسوس کندتر از ویرایشگر کلاسیک بار می‌شود. این تفاوت در سایت‌هایی که اتصال اینترنت ضعیفی دارند، به‌طور محسوس دیده می‌شود. در لایه فرانت‌اند، تفاوت این دو ویرایشگر چندان محسوس نیست چون در هر دو حالت، محتوا به HTML استاندارد تبدیل شده و توسط مرورگر رندر می‌شود.

تجربه‌ای که در پروژه‌های واقعی داشته‌ام این است: در سایت‌های با اتصال اینترنت معمولی، تفاوت سرعت بارگذاری ویرایشگر کلاسیک و Gutenberg چندان محسوس نیست. اما در سایت‌هایی که نویسندگان با اتصال اینترنت ضعیف کار می‌کنند، تفاوت به‌طور محسوس دیده می‌شود. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از تأثیر افزونه‌ها بر سرعت داشته باشید، مقاله‌ای که در افزونه‌های وردپرس چگونه روی سرعت سایت اثر می‌گذارند نوشته‌ام به‌طور کامل این لایه را باز می‌کند.

نکته دومی که در بخش سرعت اهمیت دارد، تفاوت در بارگذاری بلوک‌های اضافی در Gutenberg است. اگر از افزونه‌های خارجی زیادی استفاده می‌کنید که بلوک‌های خود را در Gutenberg اضافه می‌کنند، بار اضافه محسوس می‌شود. توصیه می‌شود تعداد افزونه‌های بلوک اضافه را به حداقل برسانید و به بلوک‌های هسته اکتفا کنید.

سازگاری با قالب و افزونه

در بخش سازگاری، Gutenberg به‌دلیل اینکه بخشی از هسته وردپرس است، سازگاری گسترده‌تری با قالب‌ها و افزونه‌های مدرن ارائه می‌دهد. قالب‌های بلوکی (Block Themes) که برای FSE طراحی شده‌اند، سازگاری کامل با Gutenberg دارند. قالب‌های کلاسیک به‌دلیل طراحی متفاوت، ممکن است در نمایش برخی بلوک‌ها (مثل ستون‌ها و گروه‌ها) نیاز به تنظیمات داشته باشند اما در اکثر قالب‌های محبوب، این مشکل حل شده است.

در بخش افزونه‌ها، هر دو ویرایشگر با اکثریت افزونه‌های محبوب کار می‌کنند اما سطح سازگاری متفاوت است. افزونه‌های سئو مثل Rank Math و Yoast SEO با هر دو ویرایشگر یکپارچه شده‌اند و در هر دو، یک metabox اختصاصی اضافه می‌کنند. افزونه‌های صفحه‌ساز مثل Elementor و Divi Builder، به‌طور معمول با هر دو ویرایشگر کار می‌کنند اما سطح تعارض با Gutenberg می‌تواند بیشتر باشد چون هر دو سیستم بلوکی دارند و ممکن است روی یک نوشته ترکیب شوند.

تجربه‌ای که در پروژه‌های واقعی داشته‌ام این است: در سایت‌هایی که از قالب‌های مدرن (مثل Astra، GeneratePress و Kadence) استفاده می‌کنند، هر دو ویرایشگر بی‌دردسر کار می‌کنند. در سایت‌هایی که از قالب‌های قدیمی یا قالب‌های اختصاصی استفاده می‌کنند، ویرایشگر کلاسیک می‌تواند سازگاری بهتری داشته باشد چون ساختار HTML خام ساده‌تر است. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از تفاوت قالب‌ها داشته باشید، مقاله‌ای که در تفاوت قالب وردپرس رایگان و پولی چیست نوشته‌ام به‌طور کامل این لایه را باز می‌کند.

اکوسیستم بلوک‌های Gutenberg

اکوسیستم بلوک‌های Gutenberg، یکی از مزیت‌های اصلی این ویرایشگر محسوب می‌شود که در ویرایشگر کلاسیک معادل ندارد. در سال‌های اخیر، تعداد بلوک‌های پیش‌فرض هسته وردپرس به بیش از صد بلوک رسیده است که برای اهداف مختلف طراحی شده‌اند. علاوه بر این، تعداد زیادی افزونه خارجی وجود دارد که بلوک‌های اختصاصی برای Gutenberg ارائه می‌دهند.

در سطح فنی، بلوک‌های Gutenberg در چهار دسته اصلی قرار می‌گیرند. دسته اول، بلوک‌های محتوایی که برای افزودن متن، تصویر، ویدیو، لیست و جدول استفاده می‌شوند. دسته دوم، بلوک‌های چیدمانی که برای ساخت ستون، گروه، ردیف و فاصله‌گذار استفاده می‌شوند. دسته سوم، بلوک‌های تعاملی که برای افزودن دکمه، فرم و سایر عناصر تعاملی استفاده می‌شوند. دسته چهارم، بلوک‌های پویا که محتوای خود را از پایگاه داده می‌خوانند، مثل آخرین نوشته‌ها یا فهرست دسته‌بندی‌ها.

تجربه‌ای که در پروژه‌های واقعی داشته‌ام این است: در سایت‌های آموزشی و فروشگاهی که ساختارهای محتوایی تکراری دارند، بلوک‌های Gutenberg به‌طور محسوس زمان تولید محتوا را کاهش می‌دهند. در سایت‌های خبری و تحلیلی که محتوا عمدتاً متن‌محور است، ویرایشگر کلاسیک به‌دلیل سادگی، انتخاب عملی‌تری است. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از ساخت بلوک سفارشی داشته باشید، مقاله‌ای که در ساخت بلوک سفارشی گوتنبرگ نوشته‌ام به‌طور کامل این لایه را باز می‌کند.

افزونه Classic Editor و نگهداری آن

افزونه Classic Editor، ابزاری رسمی است که توسط تیم وردپرس منتشر شده و به شما اجازه می‌دهد ویرایشگر کلاسیک را در سایت خود فعال کنید. این افزونه از نسخه ۵.۰ وردپرس به بعد در دسترس است و به‌طور فعال نگهداری می‌شود. فعال‌سازی این افزونه باعث می‌شود در ویرایش نوشته‌ها، ویرایشگر کلاسیک به‌جای Gutenberg باز شود.

در سطح فنی، افزونه Classic Editor سه ویژگی اصلی دارد. اول، جایگزینی کامل ویرایشگر که در آن Gutenberg به‌طور کامل غیرفعال می‌شود. دوم، امکان فعال‌سازی برای هر نوع نوشته که در آن می‌توانید انتخاب کنید ویرایشگر کلاسیک برای کدام نوع محتوا فعال شود. سوم، امکان فعال‌سازی برای هر کاربر که در آن هر کاربر می‌تواند انتخاب کند با کدام ویرایشگر کار کند.

تجربه‌ای که در پروژه‌های واقعی داشته‌ام این است: در تیم‌های چند‌نفره که برخی اعضا با ویرایشگر کلاسیک راحت‌تر هستند و برخی با Gutenberg، فعال‌سازی افزونه Classic Editor برای هر کاربر به‌طور جداگانه، راه‌حل عملی خوبی است. اما در پروژه‌های جدید که هیچ‌کس تجربه قبلی با ویرایشگر کلاسیک ندارد، توصیه می‌شود از ابتدا با Gutenberg کار کنید تا بهره‌وری در بلندمدت بالاتر باشد. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از این لایه داشته باشید، مقاله‌ای که در بهترین افزونه‌های ضروری وردپرس نوشته‌ام به‌طور کامل این موضوع را باز می‌کند.

سئو، AEO و محتوای ساختاریافته

در بخش سئو، هر دو ویرایشگر ساختار HTML قابل قبولی تولید می‌کنند و مشکل جدی در تگ‌های heading و متادیتا ندارند. تفاوت اصلی در سطح ساختار محتوایی است: Gutenberg به‌دلیل معماری بلوکی خود، به‌طور طبیعی محتوای ساختاریافته‌تری تولید می‌کند که در سئو و به‌ویژه در AEO (Answer Engine Optimization) مزیت دارد.

در سطح فنی، این مزیت به سه شکل ظاهر می‌شود. اول، ساختار HTML تمیزتر که در آن هر بلوک با تگ‌های معنایی درست (مثل <h2>، <ul>، <table>) تولید می‌شود. دوم، پشتیبانی از داده ساختاریافته که در آن بلوک‌های هسته مثل جدول و لیست، به‌طور طبیعی schema-friendly هستند. سوم، امکان ساخت بلوک‌های سئو-محور که در آن توسعه‌دهنده می‌تواند بلوک‌های اختصاصی برای FAQ، How-To و Review بسازد.

تجربه‌ای که در پروژه‌های واقعی داشته‌ام این است: در سایت‌هایی که محتوا با Gutenberg تولید می‌شود، شانس حضور در Featured Snippet و پاسخ‌های مستقیم گوگل به‌طور محسوس بالاتر است چون ساختار HTML تمیزتر و بلوکی است. در سایت‌هایی که با ویرایشگر کلاسیک کار می‌شود، این مزیت کمتر است چون ساختار HTML در آن کمتر سازمان‌یافته است. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از این لایه داشته باشید، مقاله‌ای که در بهترین افزونه‌های سئو وردپرس نوشته‌ام به‌طور کامل این موضوع را باز می‌کند.

سئو در عصر هوش مصنوعی، فقط رتبه در نتایج آبی نیست؛ انتخاب شدن به‌عنوان منبع پاسخ است. محتوای ساختاریافته‌تر، شانس انتخاب شدن را بالا می‌برد و Gutenberg در این میدان مزیت ساختاری دارد.

امنیت و نگهداری بلندمدت

در بخش امنیت، هیچ‌کدام از دو ویرایشگر به‌تنهایی امنیت سایت را تأمین نمی‌کنند و امنیت، مسئولیت کل اکوسیستم و عادت‌های نگهداری است. با این حال، تفاوت‌هایی در سطح تماس و سطح حمله وجود دارد. ویرایشگر کلاسیک به‌دلیل سادگی و سطح تماس کمتر با هسته، سطح حمله کمتری دارد. Gutenberg به‌دلیل بارگذاری حجم قابل توجهی از JavaScript و API گسترده، سطح حمله‌ای بزرگ‌تر دارد اما این سطح حمله به‌طور فعال توسط تیم امنیتی وردپرس پایش می‌شود.

در نگهداری بلندمدت، تفاوت اصلی در پشتیبانی رسمی است. Gutenberg بخشی از هسته وردپرس است و به‌طور فعال توسط تیم هسته توسعه و به‌روزرسانی می‌شود. افزونه Classic Editor هم به‌طور فعال نگهداری می‌شود اما به‌عنوان یک افزونه جانبی، در بلندمدت ممکن است با محدودیت‌های پشتیبانی روبه‌رو شود. اگر افق برنامه‌ریزی شما پنج سال است، Gutenberg انتخاب محافظه‌کارانه‌تری است چون بخشی از هسته وردپرس است و به‌طور فعال توسعه می‌یابد.

تجربه‌ای که در پروژه‌های واقعی داشته‌ام این است: در سایت‌هایی که روی ویرایشگر کلاسیک باقی مانده‌اند و به‌طور منظم به‌روزرسانی می‌شوند، تا کنون مشکل جدی امنیتی مشاهده نکرده‌ام. در سایت‌هایی که روی Gutenberg کار می‌کنند، سطح امنیتی به‌دلیل پایش فعال تیم هسته وردپرس، به‌طور معمول بالاتر است. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از این لایه داشته باشید، مقاله‌ای که در امنیت وردپرس چیست و چرا حیاتی است نوشته‌ام به‌طور کامل این موضوع را باز می‌کند.

مهاجرت بین دو ویرایشگر

مهاجرت بین ویرایشگر کلاسیک و Gutenberg، یکی از مسائل پرتکرار در پروژه‌های نگهداری سایت است. خوشبختانه، این مهاجرت بسیار ساده‌تر از مهاجرت بین سیستم‌های مدیریت محتوای متفاوت یا مهاجرت بین صفحه‌سازهای خارجی است. در هر دو جهت، محتوا به‌صورت HTML استاندارد ذخیره شده و نیازی به تبدیل ساختاری نیست.

در سطح فنی، مهاجرت بین دو ویرایشگر از سه طریق انجام می‌شود. روش اول، فعال‌سازی افزونه Classic Editor برای بازگشت به ویرایشگر کلاسیک است که در آن محتوای موجود به‌طور خودکار در ویرایشگر کلاسیک نمایش داده می‌شود. روش دوم، غیرفعال‌سازی افزونه Classic Editor برای بازگشت به Gutenberg است که در آن محتوای موجود به‌طور خودکار در Gutenberg باز می‌شود. روش سوم، فعال‌سازی ترکیبی است که در آن می‌توانید انتخاب کنید برای کدام نوع محتوا از کدام ویرایشگر استفاده شود.

نکته مهمی که در مهاجرت‌ها زیاد دیده‌ام: اگر محتوای شما با ویرایشگر کلاسیک نوشته شده باشد و شامل HTML پیچیده باشد، در Gutenberg ممکن است به‌صورت چند بلوک ناشناخته (Custom HTML) نمایش داده شود. این مشکل با استفاده از ابزار Convert to Blocks در Gutenberg قابل حل است که به‌طور خودکار HTML را به بلوک‌های معادل تبدیل می‌کند. در جهت معکوس، محتوای نوشته‌شده با Gutenberg در ویرایشگر کلاسیک به‌صورت HTML با کامنت‌های بلوکی نمایش داده می‌شود که تا حد زیادی قابل خواندن است اما ساختار بصری بلوک‌ها از دست می‌رود. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از این لایه داشته باشید، مقاله‌ای که در چگونه قالب وردپرس را بدون آسیب به سایت تغییر دهیم نوشته‌ام به‌طور کامل این موضوع را باز می‌کند.

کی Classic، کی Gutenberg؟

پس از بررسی تمام لایه‌های این مقایسه، بیایید در یک جدول تصمیم، سناریوهای مختلف را بررسی کنیم. این جدول بر پایه تجربه من در پروژه‌های واقعی تنظیم شده است:

اگر در هیچ‌کدام از این سناریوها جای خودتان را پیدا نکردید، احتمالاً پروژه شما نیازمند یک بررسی اختصاصی است. در آن صورت، توصیه می‌کنم پیش از هر تصمیمی، دو کار انجام دهید: یک نسخه آزمایشی روی هر دو ویرایشگر بسازید و با همان محتوای واقعی خودتان، تجربه نویسندگی و سرعت کار را بسنجید؛ و چارچوب شش‌سؤالی که در ابتدای این مقاله آورده‌ام را دقیق اجرا کنید.

اگر می‌خواهید گزینه‌های قالب بازار را دقیق‌تر بررسی کنید، فهرست کاملی که در بهترین قالب‌های وردپرس رایگان برای شروع سایت نوشته‌ام به شما دید دقیق‌تری می‌دهد. همچنین اگر به‌دنبال اطلاعات عمیق‌تر درباره آینده ویرایش محتوا هستید، مقاله‌ای که در اکوسیستم WordPress چه تحولات تازه‌ای را تجربه می‌کند نوشته‌ام به‌طور کامل این لایه را باز می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار درباره Classic Editor و Gutenberg

این بخش را به سؤالاتی اختصاص داده‌ام که بیشتر در جلسه‌های مشاوره تکرار می‌شوند و پاسخ‌شان در تصمیم نهایی وزن زیادی دارد.

آیا Gutenberg جایگزین ویرایشگر کلاسیک می‌شود؟

Gutenberg به‌طور کامل جایگزین ویرایشگر کلاسیک نخواهد شد، حداقل نه در پنج سال آینده. الگوی تحول وردپرس نشان داده که این پلتفرم به‌جای حذف اجزای قدیمی، در کنار آن‌ها اجزای جدید اضافه می‌کند. ویرایشگر کلاسیک همچنان از طریق افزونه در دسترس است و به‌طور فعال نگهداری می‌شود. اما Gutenberg به‌عنوان ویرایشگر پیش‌فرض، سهم بیشتری از بازار را به خود اختصاص می‌دهد و در آینده نزدیک، قالب‌های بلوکی به‌طور کامل با آن یکپارچه خواهند شد.

آیا ویرایشگر کلاسیک در آینده پشتیبانی می‌شود؟

بله، افزونه Classic Editor به‌طور فعال توسط تیم وردپرس نگهداری می‌شود و تا کنون هیچ نشانه‌ای از توقف پشتیبانی آن وجود ندارد. این افزونه در مخزن رسمی وردپرس منتشر شده و به‌روزرسانی‌های منظم دریافت می‌کند. اما در بلندمدت، ممکن است قابلیت‌های جدید وردپرس که بر پایه Gutenberg ساخته می‌شوند، در ویرایشگر کلاسیک قابل استفاده نباشند. اگر افق برنامه‌ریزی شما پنج سال است، باید این موضوع را در تصمیم لحاظ کنید.

آیا می‌توانم از هر دو ویرایشگر به‌طور همزمان استفاده کنم؟

بله، با افزونه Classic Editor می‌توانید به‌طور همزمان از هر دو ویرایشگر استفاده کنید. این افزونه قابلیتی دارد که به شما اجازه می‌دهد برای هر کاربر یا هر نوع محتوا انتخاب کنید از کدام ویرایشگر استفاده شود. برای مثال، می‌توانید برای نویسندگان ارشد ویرایشگر کلاسیک را فعال کنید و برای نویسندگان تازه‌کار Gutenberg را. این رویکرد ترکیبی در تیم‌های متنوع، بهره‌وری را افزایش می‌دهد.

کدام ویرایشگر برای سئو بهتر است؟

Gutenberg به‌طور کلی برای سئو بهتر است، به‌ویژه در عصر AEO و GEO. دلیلش این است که Gutenberg ساختار HTML تمیزتر و بلوکی‌تری تولید می‌کند که برای موتورهای جستجو و موتورهای پاسخ‌ده قابل فهم‌تر است. همچنین امکان ساخت بلوک‌های سئو-محور مثل FAQ و How-To در Gutenberg وجود دارد. اما در نهایت، کیفیت سئو به محتوا و ساختار سایت بستگی دارد، نه فقط به ویرایشگر.

کدام ویرایشگر برای کاربران مبتدی مناسب‌تر است؟

ویرایشگر کلاسیک برای مبتدی‌ها به‌دلیل سادگی رابط، مناسب‌تر است. کاربر مبتدی می‌تواند بدون یادگیری مفاهیم بلوکی، شروع به نوشتن کند. اما با گذشت زمان و رشد مهارت، کاربر مبتدی به‌طور طبیعی به Gutenberg تمایل پیدا می‌کند چون قابلیت‌های بصری بیشتری ارائه می‌دهد. توصیه من این است که مبتدی‌ها از ویرایشگر کلاسیک شروع کنند و پس از تسلط بر نوشتن محتوا، به Gutenberg مهاجرت کنند.

آیا Gutenberg روی سرعت سایت اثر می‌گذارد؟

Gutenberg به‌طور پیش‌فرض اثر محسوسی روی سرعت front-end ندارد، چون محتوای تولیدشده به‌صورت HTML استاندارد ذخیره می‌شود و در front-end نمایش داده می‌شود. اما در پنل مدیریت، Gutenberg به‌دلیل بارگذاری حجم قابل توجهی از JavaScript و CSS (که بر پایه React است)، به‌طور محسوس کندتر از ویرایشگر کلاسیک بار می‌شود. اگر سرعت پنل مدیریت برای شما حیاتی است، ویرایشگر کلاسیک انتخاب بهتری است.

آیا می‌توانم محتوای نوشته‌شده با ویرایشگر کلاسیک را به Gutenberg تبدیل کنم؟

بله، در Gutenberg قابلیتی به‌نام Convert to Blocks وجود دارد که به‌طور خودکار HTML خام را به بلوک‌های معادل تبدیل می‌کند. این قابلیت در ویرایشگر Gutenberg از طریق منوی Advanced قابل دسترس است. پس از تبدیل، محتوا به‌صورت بلوک‌های معادل نمایش داده می‌شود که می‌توانید آن‌ها را ویرایش کنید. توجه داشته باشید که تبدیل ممکن است در برخی موارد ساختار پیچیده را ساده‌تر کند.

آیا ویرایشگر کلاسیک از بلوک‌های Gutenberg پشتیبانی می‌کند؟

خیر، ویرایشگر کلاسیک از بلوک‌های Gutenberg پشتیبانی نمی‌کند. اگر محتوایی با Gutenberg نوشته شده باشد، در ویرایشگر کلاسیک به‌صورت HTML با کامنت‌های بلوکی نمایش داده می‌شود که ساختار بصری بلوک‌ها از دست می‌رود. در این حالت، محتوا همچنان قابل خواندن است اما ویرایش ساختار بصری نیازمند بازگشت به Gutenberg است. اگر محتوای شما با Gutenberg نوشته شده، توصیه می‌شود برای ویرایش، از همان Gutenberg استفاده کنید.

کدام ویرایشگر برای سایت‌های فروشگاهی مناسب‌تر است؟

Gutenberg برای سایت‌های فروشگاهی مناسب‌تر است، به‌ویژه اگر سایت شما از WooCommerce استفاده می‌کند و ساختارهای تکراری مثل کارت محصول دارد. Gutenberg با بلوک‌های سفارشی به شما اجازه می‌دهد ساختارهای تکراری بسازید و زمان تولید محتوا را کاهش دهید. همچنین، افزونه‌های WooCommerce در نسخه‌های اخیر با Gutenberg یکپارچگی بهتری دارند. اگر سایت فروشگاهی شما با ساختارهای ساده کار می‌کند، ویرایشگر کلاسیک هم کافی است.

آیا Gutenberg از RTL و فارسی پشتیبانی می‌کند؟

بله، Gutenberg از RTL (راست‌به‌چپ) و زبان فارسی پشتیبانی کامل دارد. رابط کاربری Gutenberg به‌طور خودکار بر اساس زبان وردپرس تنظیم می‌شود و در حالت فارسی، تمام عناصر رابط از راست به چپ نمایش داده می‌شوند. ویرایشگر کلاسیک هم از RTL پشتیبانی کامل دارد و تفاوت محسوسی بین این دو در پشتیبانی از فارسی وجود ندارد. اگر می‌خواهید درک عمیق‌تری از این لایه داشته باشید، مقاله‌ای که در چگونه قالب وردپرس را برای زبان فارسی آماده کنیم نوشته‌ام به‌طور کامل این موضوع را باز می‌کند.

آیا می‌توانم بلوک سفارشی بسازم که در ویرایشگر کلاسیک هم کار کند؟

خیر، بلوک‌های سفارشی Gutenberg در ویرایشگر کلاسیک کار نمی‌کنند چون ویرایشگر کلاسیک از معماری بلوکی پشتیبانی نمی‌کند. اگر می‌خواهید قابلیت‌های سفارشی داشته باشید که در هر دو ویرایشگر کار کنند، باید از شورت‌کد (Shortcode) استفاده کنید که در هر دو ویرایشگر پشتیبانی می‌شود. شورت‌کدها در ویرایشگر کلاسیک به‌صورت مستقیم در متن درج می‌شوند و در Gutenberg به‌عنوان بلوک Shortcode نمایش داده می‌شوند.

آینده ویرایش محتوا و قدم بعدی شما

اگر این مقایسه را با یک جمله خلاصه کنم، ویرایشگر کلاسیک و Gutenberg نماینده دو فلسفه متفاوت از ویرایش محتوا هستند: ویرایشگر کلاسیک ابزاری است که سرعت و سادگی را در اولویت قرار می‌دهد و برای نویسندگان حرفه‌ای و محتوای متن‌محور بی‌رقیب است؛ Gutenberg ابزاری است که ساختارمندی و انعطاف را در اولویت قرار می‌دهد و برای تیم‌های محتوایی مدرن و محتوای بصری پیچیده، انتخاب بهتری است. هیچ‌کدام به‌تنهایی بهتر نیستند؛ بهتر بودن، تابع سناریوی شماست. در سایت‌های خبری و تحلیلی با نویسندگان حرفه‌ای، ویرایشگر کلاسیک انتخاب اول من است. در سایت‌های آموزشی، فروشگاهی و شرکتی با ساختار بصری پیچیده، Gutenberg گزینه منطقی‌تری است.

قدم بعدی که پیشنهاد می‌کنم بردارید این است: ابتدا با استفاده از چارچوب شش‌سؤالی که در ابتدای این مقاله آورده‌ام، نوع تیم محتوایی، سطح ساختار بصری مورد نیاز، نوع قالب، افق برنامه‌ریزی، نیاز به بلوک سفارشی و وضعیت صفحه‌ساز خارجی خود را مشخص کنید. سپس روی یک محیط آزمایشی، هر دو ویرایشگر را با همان محتوای واقعی سایت خودتان امتحان کنید و تجربه نویسندگی و سرعت کار را در هر دو حالت بسنجید. اگر در آن تست عملی، یکی از دو گزینه به‌طور محسوس بهتر عمل کرد، آن‌گاه تصمیم نهایی را بگیرید.

اگر تجربه‌ای از کار با ویرایشگر کلاسیک یا Gutenberg دارید — چه موفق، چه ناامیدکننده — برایم جالب است که در دیدگاه‌ها بنویسید کدام بخش از این مقایسه با تجربه شما هم‌خوانی داشت و کجا تفاوت دیدید. تجربه‌های واقعی شما، این چارچوب را برای خواننده بعدی دقیق‌تر و کاربردی‌تر خواهد کرد. 📝